هنگامي كه تابشي از ميان يك محيط شفاف عبور كند، گونه هاي موجود قسمتي از باريكه را در تمامي جهات پراكنده مي كنند.
سال 1928 ، سي وي رامان فيزيكدان هندي كشف كرد كه طول موج مربوط به كسركوچكي از تابش پراكنده به وسيلۀ مولكولهاي خاص، متفاوت از طول موج باريكۀ فرودي است و همچنين جابه جاييهاي در طول موج به ساختار شيميايي مولكولهاي مسبب پراكندگي تابش بستگي دارند. رامان به دليل اين اكتشاف و بررسي سيستماتيك خود جايزۀ نوبل سال 1931 را دريافت كرد.
نظريۀ پراكندگي رامان كه اكنون كاملا شناخته شده است، نشان مي دهد كه اين پديده حاصل همان نوع تغييرات ارتعاشي كوانتيده اي است كه در جذب زير قرمز تاثير دارند. بنابراين تفاوت در طول موج بين تابش فرودي و تابش پراكنده متناظر با طول موج ها در ناحيۀ زير قرمز مياني است. در حقيقت، طيف پراكندگي رامان و طيف جذبي زير قرمز براي يك گونۀ خاص غالبا بسيار به يكديگر شبيه است.به هر حال، بين انواع گروه هايي كه در زير قرمز فعال اند با آنهايي كه در رامان فعال اند آنقدر تفاوت وجود دارد كه اين دو فن را به جاي رقيب بودن، به صورت مكمل يكديگر در مي آورد. براي بعضي از مسائل، روش زير قرمز يك وسيله برتر است، و براي بعضي ديگر، روش رامان طيف هاي مفيدتري را در اختيار مي گذارد.
يك مزيت مهم طيف هاي رامان در مقايسه با زير قرمز آن است كه در آنها آب تداخل نمي كند(چون آب در ناحيه زير قرمز يا IR جذب دارد نمي توان از آن بهره برد) بنابراين، طيفهاي رامان را مي توان از محلول هاي آبي به دست آورد. بعلاوه، در رامان مي توان از سلول هاي شيشه اي يا كوارتزي استفاده كرد و بنابراين، از مشكلات كار با سديم كلريد و ساير پنجره هاي از نظر اتمسفري ناپايدار، احتراز كرد.
در ضمن اين مزايا، طيف بيني رامان تا سالهاي 1960 و در اختيارگيري ليزر كه گرفتن طيفها را بسيار ساده تر كرد، توسط شيميدانان براي مطالعات ساختاري مورد استفادۀ گسترده قرار نگرفت. دومين مانع جهت استفادۀ عمومي از طيف بينب رامان تداخل فلوئورسانسي نمونه يا ناخالصي هاي موجود در آن بود. هم اكنون اين مشكل با استفاده از يك منبع ليزري زير قرمز و طيف سنجهاي تبديل فوريه تا حد زيادي بر طرف شده است.
طيف هاي رامان با تابش دهي يك نمونه به وسيلۀ يك منبع ليزر قدرتمند با تابش تكفام ساز در نواحي مرئي يا زير قرمز به دست مي آيند. طي تابش دهي، طيف تابش پراكنده تحت زاويۀ(معمولا 90درجه) با يك طيف سنج مناسب اندازگيري مي شود. شدت خطوط رامان حداكثر 001/0% شدت منبع است. درنتيجه، آشكارسازي و اندازگيري آنها مشكل است. يك استثنا از اين حالت، خطوط رامان رزونانسي است كه به طور قابل ملاحظه اي شديدترند.
با تشكر از استاد گرانقدر:
دكتر بابانژاد